Szafa chłodnicza

Szafa chłodnicza
Kliknij!

Szafa do schładzania żywności i wina z początku XX wieku o  wymiarach 94 cm szerokości, 80 cm wysokości i 51 cm głębokości  ma postać dwudrzwiowej, sosnowej komódki (dawniej bielonej) na toczonych nóżkach. 

W blacie szafki umieszczono podłużny, cynowy zbiornik na lód z metalowym uchwytem. Wnętrze wyposażono w 2 ażurowe półeczki, które umożliwiały ruch powietrza, a ściany wyłożono blachą cynkową. Dla zwiększenia skuteczności chłodzenia przestrzeń miedzy drewnem i  cynkowym obłożeniem ścian wypełniano dodatkowo  trocinami lub słomą. Drzwiczki zaopatrzono w mosiężne, okrągłe wywietrzniki, a także otwory kluczne z ozdobnymi szyldami. Natomiast u dołu szafki zamontowano mosiężny kranik z obsadką, służący do odprowadzania wody z wytopionego lodu.

Lód do szafy przynoszono ze specjalnego, podziemnego pomieszczenia, zwanego lodownią, które stanowiło niezbędne wyposażenie bogatszych folwarków. Lodownia przy pałacu w Szreniawie znajdowała się do lat 1970. w okolicy pawilonu numer 7 i 8. Niestety została zniszczona.  Do lodowni zwożono tafle lodu wycinane ze zbiorników wodnych w styczniu i lutym. 

Robotnik, pracujący przy wydobywaniu lodu z zamarzniętej Wisły tak relacjonował tę czynność w 1934 roku: „Najpierw trza wyrąbać taka dziura w lodzie, a potem to się zakłada piła i tnie, aż się zębiska nie stępią. Mamy tu też ze sobą narzędzia do ostrzenia, choć wiela na tym mrozisku nie da się poprawić”.

Tego typu szafy miały swoje wady: konieczność codziennego napełniania zbiornika lodem i odprowadzanie rozpuszczonej wody, a także wzrastanie temperatury wewnątrz lodówki w miarę topnienia lodu (zwykle temperatura we wnętrzu wahała się od 8 do 11 st. C). W prasie międzywojennej (np. „Pani Domu. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony organizacji gospodarstwa domowego”) zalecano aby szafę ustawiać w chłodnym miejscu, nie otwierać zbyt często, nie dopuścić aby wilgoć przedostała się do wnętrza i utrzymywać w czystości. Fabryka Wyrobów Blaszanych i Chłodni „Este-Ra” z Poznania polecała w sprzedaży dwa rodzaje szaf (lodowni) zbudowanych z drewna o pojemności około 50 l: wybitej wewnątrz blachą cynkową (w cenie 115 zł) lub droższą wersję wyłożoną kaflami (142 zł).

Opisywana szafa chłodnicza znajduje się części piwnicznej pałacu, w pomieszczeniu pełniącym  funkcję spiżarni.

 

/Ewa Wieczorek-Konieczyńska, Hanna Ignatowicz/

 


powered by