Rzeźba i płaskorzeźba w drewnie

Rzeźba w drewnie Wieśniaczka z sierpem, 1965 r., wyk. J. Kamiński, Oraczew (pow. sieradzki, woj. łódzkie)
Obejrzyj galerię.

Tematyka muzealnego zbioru rzeźb i płaskorzeźb w drewnie odpowiada polu badawczemu Muzeum. Początek kolekcji stanowiły dary zebrane przez Muzeum z chwilą jego powstania. Były to m.in. rzeźby J. Kamińskiego z Oraczewa (pow. sieradzki, woj. łódzkie), A. Stefańskiego ze Szcześni (pow. sieradzki, woj. łódzkie), Leona Dudka z Włoszakowic (pow. leszczyński, woj. wielkopolskie). Najwięcej jednak rzeźb pozyskanych zostało drogą zakupu w latach 70. XX wieku. Z tego okresu pochodzą wytwory warsztatów najliczniej prezentowanych w zbiorach. Mowa tu o takich rzeźbiarzach, jak.: Tadeusz Szkodziński ze wsi Liszna (pow. chełmski, woj. lubelskie), Stanisław Lenkiewicz z Jedlni Kościelnej (pow. radomski, woj. mazowieckie), Piotr Dymarski z Grobli (pow. tarnowski, woj. małopolskie). O doborze gromadzonych prac decydowały i nadal decyduje poziom artystyczny oraz walory ikonograficzne, odzwierciedlające zajęcia stricte chłopskie, tj. związane z uprawą roli i hodowlą zwierząt. Jako przykłady mogą tu posłużyć: realistyczna rzeźba w drewnie autorstwa M. Mizio pt. Orka sochą, wspomnianego już wcześniej Leona Dudka z Włoszakowic praca Bronowanie krowami czy płaskorzeźba Żniwa, autorstwa Kazimierza Danielewicza z Lenartowic (pow. pleszewski, woj. wielkopolskie). Często spotykanym tematem rzeźb jest postać kobiety – chłopki, wykonującej charakterystyczne dla niej prace w domu i zagrodzie. Widać to na przykład w pracach S. Muchy ze wsi Szale (pow. sieradzki, woj. łódzkie). Wielopostaciowa rzeźba pt. Jak to z chlebem było, autorstwa Tadeusza Marszewskiego z Kiekrza (pow. poznański, woj. wielkopolskie), stanowi niejako artystycznie przedstawioną historię, cykl prac ukazujących kolejno: chłopa oracza orzącego radłem z zaprzęgiem wołowym, siewcę, młocarzy, gospodynię przy żarnach i następnie piekąca chleb, na koniec wielopokoleniową rodzinę siadającą do posiłku. 

Zajęcia pozarolnicze, ale z rolnictwem tradycyjnie związane, np. kowalstwo i garncarstwo, stanowią temat twórczości m.in. Zbigniewa Polakowa z Wałcza (woj. wielkopolskie) i W. Kujawskiego z Jasnej (pow. gdański, woj. pomorskie). Wśród muzealiów znajduje się również postać rybaka autorstwa W. Licy z Wdzydz Tucholskich (pow. kościerzyński, woj. pomorskie). Zawód rybaka  stał się inspiracją dla autora rzeźb pozyskanych do muzealnych zbiorów ostatnich latach. Mowa tu o rzeźbach autorstwa Piotra Szałkowskiego z Sokółki (pow. sokólski, woj. podlaskie) i rzeźbiarki z Kaszub Renaty Pelplińskiej z Sierakowic (pow. kartuski, woj. pomorskie) (fot. E-3007, lub E-2607). Tej samej autorki są dwie rzeźby - Drwal i Żniwiarz. Wykonywany

Obrzędy rodzinne i doroczne oraz zanikające już zwyczaje stanowią główny motyw m.in. pracy Adama Stawowego pt. Wesele kociewskie, płaskorzeźby pt. Dyngus Jerzego Surdyka z Owińsk (pow. poznański, woj. wielkopolskie) czy płaskorzeźby Wyświęcanie fryca Bolesława Grabskiego z Leśmierza (pow. zgierki, woj. łódzkie), w której przedstawił przyjmowanie chłopca w poczet kosiarzy. Z Kaszub pochodzą Diabelskie skrzypce, instrument – rzeźba, wykonany przez wspomnianą już wcześniej Renatę Pelplińską z Sierakowic. W muzealnym zbiorach rzeźby i płaskorzeźby znajdują się, niejednokrotnie prezentowane na okolicznościowych wystawach czasowych, szopki bożonarodzeniowe autorstwa m.in.: Eugeniusza Izdebskiego ze Żnina (woj. kujawsko-pomorskie), Jerzego Kopczyńskiego z miejscowości Zdziar Wielki, (pow. płocki, woj. mazowieckie), Andrzeja Ferenczaka z Kościeliska (pow. tatrzański, woj. małopolskie), Marianny Iwińskiej z Kramska (pow. koniński, woj. wielkopolskie). Największymi wymiarami (zachowanie naturalnej wielkości ludzi i zwierząt) charakteryzuje się wielopostaciowa szopka bożonarodzeniowa autorstwa Piotra Staszaka z Brudzewa (pow. turecki, woj. wielkopolskie). Co roku z okazji świąt Bożego Narodzenia postacie z tej szopki oglądają dzieci i dorośli odwiedzający Muzeum w Szreniawie. Prezentowane są one bowiem w ramach tzw. żywej szopki bożonarodzeniowej, gdzie „występują” niejako razem z żywymi zwierzętami hodowanymi na terenie pofolwarcznej części Muzeum w Szreniawie. 

W kategoriach sztuki ludowej rozpatrywany być może, pozyskany do zbiorów w 2012 r., ul figuralny „Święta Jadwiga”. Rzeźba polichromowana wysokości 157 cm jest autorstwa Michała Dżugały z Ligoty Wielskiej (pow. dzierżoniowski, woj. dolnośląskie). Ul ten wzbogacił muzealną ekspozycję pszczelarstwa.

 

/Hanka Wawruch/


powered by