Pszczelarstwo

Muzealne zbiory z zakresu bartnictwa i pszczelarstwa obejmują około 500 obiektów. Są to głównie darowizny i zakupy od osób prywatnych oraz przekazy nieodpłatne z Okręgowych Spółdzielni Pszczelarskich w  Poznaniu, Miłosławiu (pow. wrzesiński, woj. wielkopolskie) oraz Krakowie.

Miodarka drewniana do odwirowywania miodu z plastra
Obejrzyj galerię.

W zbiorach znajdują się liczne narzędzia bartnicze i pszczelarskie, takie jak: odymiacze, skrobaki, świdry, dłuta, klateczki transportowe, podkarmiaczki, wagi do uli, noże pasieczne, topiarki do wosku. Część z tych przedmiotów została wykonana ręcznie przez samych pszczelarzy. Na szczególną uwagę zasługuje forma do świec z okolic Nowogrodu (pow. łomżyński, woj. podlaskie), datowana na przełom lat 20. i 30. XX wieku oraz podkurzacz fajkowy wykonany przez Fabrykę Przyborów Pszczelarskich w Chojnicach w latach 20. XX wieku. Ciekawym obiektem jest walec do wyrobu węzy datowany na rok 1900. Liczną grupę stanowią miodarki –12 obiektów – wykonane z drewna i metalu. Oddzielny zbiór stanowią podkurzacze liczące ponad 30 obiektów. Ciekawymi obiektami są również drewniane sikawki (3 obiekty) służące do skrapiania osiadłego roju pszczół.

Ul ramkowy, 1950 r.
Obejrzyj galerię.

W zbiorach znajduje się, oprócz narzędzi i sprzętu usprawniającego pracę przy pszczołach, bogata kolekcja uli. Najliczniejszą grupę tworzą ule ramowe i skrzynkowe (66 obiektów), słomiane – tzw. kószki (25 obiektów), ule kłodowe (22 obiekty), ule figuralne (18 obiektów) oraz uliki weselne (13 obiektów). 

Najcenniejsze z nich to ule kłodowe, wśród nich najstarszy pochodzący z XVIII wieku ul kłodowy, tzw. leżak. Cennymi zbiorami, patrząc pod kątem rozwiązań technicznych, są ule snozowe, wynalezione przez ks. Jana Dzierżona. Posiadają one tzw. snozę – drewnianą listewkę wkładaną do wnętrza gniazda i umożliwiającą wyjmowanie plastra pszczelego. W ten sposób można było ocenić ile miodu znajduje się w komórkach, a także określić zdrowotność roju. Obecnie snozy stosowane są w ulikach weselnych. Unikatowymi eksponatami są również ule wyplatane ze słomy, tzw. kószki. Pochodzą one głównie z przełomu XIX i XX wieku.

Do cieszących oko obiektów należą ule figuralne (Gajowy, Para młoda, Narciarz, Jagna, Zagłoba, niedźwiedzie, Świnia) i architektoniczne (Spichlerz, Dom młynarza, Wiatrak). Zostały wykonane w latach 70. XX wieku. W roku 2012 zakupiono ul figuralny przedstawiający postać św. Jadwigi Śląskiej wykonany współcześnie przez nieżyjącego już rzeźbiarza i zapalonego pszczelarza Michała Dżugałę z Ligoty Wielkiej (pow. dzierżoniowski, woj. dolnośląskie).


powered by