Płótniarka

Uważni obserwatorzy dostrzegli różnorodność w cechach nasion. Między innymi to, że niektóre toczą się chętniej od pozostałych. Wiedzeni tą myślą zaczęli je sortować przy pomocy żagli.

Nasiona zanim spełnią swoją rolę w gospodarstwie czy przetwórstwie, wymagają oczyszczenia i posortowania. Jedną z metod jest wykorzystanie fizycznego zjawiska tarcia, towarzyszącego przemieszczaniu się względem siebie dwóch ciał. Owe ciała (w tym przypadku nasiona i płótno) charakteryzuje kształt i tekstura powierzchni, z których wynika współczynnik tarcia oraz miara przyczepności względem siebie. Oznacza to, że jeżeli uniesiemy krawędź płachty do góry ziarno, które się na niej znajduje zacznie się toczyć. Podłużne i chropowate w kontakcie z chropowatym płótnem, będzie przemieszczać się wolniej (lub wcale), niż ziarno okrągłe. Jeśliby płótno wprawić w ruch tak, by przesuwało się ukośnie ku górze, to mniej przyczepne ziarna przeturlają się w dół płachty, wobec tych które się z niej nie zsuną. Naciągając płótno na rolki osadzone na ramie, stworzymy modelową płótniarkę. Ziarna sturlane opadną wtedy pod dolną rolkę (np. do koryta), a zabrane ku górze zostaną zrzucone poza maszynę, pokonując krawędź górnej rolki. Dla wygody pracy konstruktorzy umieszczali nad płótnem kosz zasypowy, z którego przez szczelinę z szybrem (zasuwą do przymykania szczeliny) zsuwała się mieszanina ziaren. Rolki napędzano obracając korbą lub z pomocą pasa transmisyjnego. Tak skonstruowaną płótniarkę datowaną na okres przed 1945 r. można obejrzeć w pawilonie 12 naszego Muzeum. Jest ona napedzana za pośrednictwem pasa transmisyjnego. Drugie urządzenie tym razem napedzane ręcznie obejrzeć można na ekspozycji w Spichlerzu.

Kliknij!

W zależności od składu mieszaniny nasion, maszynę można było dostroić do wydajnej pracy przez stopień otwarcia szczeliny pod koszem zasypowym (ilość wysypywanego ziarna regulowana szybrem), ustalenie kąt pochylenia mechanizmu rolkowego (ustawienie zgodne z charakterystycznymi kątami dla każdego rodzaju ziarna) oraz prędkości przesuwu taśmy. 

Tkanina na płótno musiała charakteryzować się wytrzymałością, odpowiednimi rozmiarami oraz chropowatością. Miała być odporna na zużycie, mieścić się na rolkach i stawiać opór dla ziarna. Jako odpowiedni materiał dawniej kwalifikowały się na przykład żagle wycofane z użytku. Celem utrzymania tkaniny w dobrej kondycji, zalecano by woskować pracujące płótno dwa razy dziennie.

Płótniarka dość skutecznie (uzysk nawet do 80% - 90% ziarna czystego) sortuje nasiona buraka, grochu, wyki, koniczyny, traw, kukurydzy i innych zbóż. Może również służyć do rozdzielenia nasion od połamanych części łodyg lub chwastów.

Płótniarki choć obecnie rzadko spotykane, wykorzystują dawniej odkrytą zasadę działania. Z biegiem czasu zmieniły się materiały z których są budowane (ramy aluminiowe zamiast drewnianych, płótna zastąpione pasami z tworzyw sztucznych), konstrukcja (horyzontalny bieg pasów, tj. od lewej do prawej, zamiast od dołu do góry) i przeznaczenie (np. laboratoryjna selekcja ziaren soi).

Kliknij!

/Przemysław Janiszewski/

Źródła:

1. Encyklopedya Rolnicza. Tom VI. Warszawa 1896.

2. Marks N., Maszyny do czyszczenia i sortowania płodów rolnych. Kraków 2012.

3. Zimny L., Encyklopedia ekologiczno- rolnicza. Wrocław 2003.


powered by