obiekt miesiąca października: Kombajn do zbioru ziemniaków ANNA Z644

Mechanizacja Rolnictwa nr 9/1976
kliknij!

Kombajn ziemniaczany to maszyna rolnicza (kombajn rolniczy) przeznaczona głównie do zbioru ziemniaków. Umożliwia kopanie ziemniaków, oddzielanie bulw od gleby, łęcin, kamieni i innych zanieczyszczeń oraz gromadzenie bulw w zbiorniku maszyny lub transportowanie ich bezpośrednio na jadący obok zestaw transportowy. Takie kombajny wykorzystywano również do zbioru niektórych warzyw takich jak: marchew, buraki ćwikłowe, cebula, czy pietruszka. 

Jedną z najpopularniejszych maszyn tego typu w Polsce jest kombajn ziemniaczany Anna Z-644 produkowany od pierwszej połowy lat 70-tych XX w. na licencji niemieckiej firmy Niewöhner-Wühlmaus. Wtedy to, 17 lutego 1973 roku zostaje podpisana umowa licencyjno-kooperacyjna na produkcję kombajnów do zbioru ziemniaków pomiędzy dyrektorem Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego „Agromet-Motoimport” a właścicielem zachodnioniemieckiej firmy Niewöhner KG z siedzibą w Gütersloh. W ramach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) krajów obozu socjalistycznego polska fabryka Agromet-Pionier specjalizowała się w produkcji maszyn do zbioru ziemniaków. W marcu 1973 roku została ona przekształcona w państwowy kombinat przemysłowy pod nazwą Fabryka Maszyn Rolniczych AGROMET po połączeniu Fabryki Sprzętu Rolniczego „Pionier” w Strzelcach Opolskich, Fabryki Siewników „Brzeg” w Brzegu oraz poprzez przejęcie Brzeskiej Fabryki Obrabiarek. Po upływie 3 lat zarządzeniem Nr 35/Org./76 Ministra Przemysłu Maszynowego Zakład Maszyn do Zbioru Ziemniaków w Strzelcach Opolskich przekształcono w przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą AGROMET Fabryka Maszyn Rolniczych w Strzelcach Opolskich, które w 1991 roku uchwałą zebrania delegatów została zmieniona na Fabrykę Maszyn i Urządzeń Agromet-Pionier w Strzelcach Opolskich. Trudna sytuacja na początku przemian gospodarczych w Polsce po 1989 roku oraz zła kondycja finansowa, zmusiła zakład do ogłoszenia upadłości w 1999 roku.

Kombajn ANNA Z-644 w trakcie zbioru bulw ziemniaka na polach Muzeum w Szreniawie, 2019, Fot. Anna Barłóg-Mitmańska
Kliknij!

Kombajn Z-644 to pół zawieszana maszyna jednorzędowa, napędzana wałkiem przekaźnika mocy. Zbudowany z kilku niezbędnych podzespołów zapewniających szybki zbiór ziemniaka bez jego uszkodzenia. Zbiór rośliny okopowej rozpoczyna regulowany zespół kopiująco-podkopujący, a wykopane ziemniaki lądują na przenośniku prętowym wyposażonym w regulację częstotliwości wstrząsów, który to oddziela je od gleby. Na końcu przenośnika znajduje się oddzielacz porostu, wyrzucający za maszynę zielone części łęcin. Przedostatnim etapem podróży ziemniaków jest przenośnik bębnowy, transportujący je na ruchomy stół selekcyjny. Do obsługi stołu potrzebne jest od 2 do 4 osób, które to będą ręcznie wybierać pozostałe kamienie i zbędne części roślin. Czyste ziemniaki lądują w zbiorniku (koszu) zdolnym pomieścić 1500 kg. Zasobnik opróżniany jest za pomocą przenośnika podłogowego, pod którym ustawia się przyczepę. Pomimo upływu lat od powstania jest to nadal jeden z najbardziej popularnych kombajnów w uprawie ziemniaka. Nie jest on skomplikowany w obsłudze i budowie, działa bardzo dobrze, rzadko ulega awarii i można go szybko naprawić. Staje się maszyną poszukiwaną i chętnie kupowaną przez producentów rolnych.

Kombajn ANNA Z-644 w trakcie zbioru bulw ziemniaka na polach Muzeum w Szreniawie, 2019, Fot. Anna Barłóg-Mitmańska
Kliknij!

Kombajn wymaga współpracy z ciągnikami o mocy do 50 kW, pracuje na polu w rozstawie rzędów 62,5-70 cm, o szerokości roboczej od 125-150 cm oraz prędkości roboczej 

2-5 km/h przy wydajności 0,15-0,20 ha/h. Zbiór kombajnem powinien być przeprowadzony przy temperaturze gleby powyżej10°C i wilgotności poniżej 12%. Na glebach piaszczystych kombajn może pracować nawet z prędkością roboczą do 7-8 km/ha. Z-644 to maszyna o wymiarach: dł. około 6500 mm, szer. około 2600 mm i wys. około 3600 mm, ciężar 2500 kg.

W 1981 r. z taśm Fabryki Maszyn Rolniczych AGROMET w Strzelcach Opolskich schodziło 1500 szt. kombajnów ANNA 1, a siedem lat później - 4250 szt. jednorzędowej ANNY. Produkcja tego typu maszyn w latach 1977-1978 to 5000-8000 tys. szt. rocznie. Produkowane kombajny rolnicze z FMR w Strzelcach przeznaczone były na rynek krajowy, jak i na eksport do ZSRR, CSRS, Węgier i Jugosławii. Z fabryk AGROMETU wychodziły także między innymi: kopaczki jednorzędowe Z-649, sadzarki do ziemniaków i rozsad, sadzarki do ziemniaków dwurzędowe S- 226, sortowniki do ziemniaków M-622, rozdrabniacze łęcin oraz kopaczki do cebuli i obsypniki. Pod koniec lat 70 XX wieku, Poznański Instytut Maszyn Rolniczych uczestniczył w przygotowaniach konstrukcji kombajnu dwurzędowego, bardziej wydajnego od produkowanych w tych czasach maszyn jednorzędowych, a głównym konstruktorem zakładu był wtedy Jan Sagasz.

/Artur Sitek/

Źródła: Dulcet E. i in. 2000. Maszyny i urządzenia w technice rolniczej. Wyd. ATR Bydgoszcz; FMR „Agromet” Strzelce Opolskie-www.agrofoto.pl [dostęp 27 i 28.01.2021]; Fabryka Sprzętu Rolniczego „Pionier” w Strzelcach Opolskich w ramach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej krajów obozu socjalistycznego, specjalizuje się w produkcji maszyn do z..., www.archeion.net [dostęp 2021-01-26]; Jabłoński K. 2006. Technologia uprawy ziemniaków jadalnych i przemysłowych. [W:] Produkcja ziemniaków. Pr. zbior. pod red. J. Chotkowskiego. Wyd. Wieś Jutra Warszawa: 48-71; Jabłoński K., Czerko Z. 1995. Zbiór i przechowywanie ziemniaków. Fundacja „Rozwój SGGW” Warszawa: s. 115; Maszyny i Ciągniki Rolnicze, 1/1973.

 


powered by