OBIEKT CZERWCA: Ciągnik rolniczy Ursus C-325

Jednym z symboli nowoczesnego, zmechanizowanego rolnictwa jest napędzany silnikiem spalinowym kołowy ciągnik rolniczy. W polskich gospodarstwach rolnych przez kilkadziesiąt lat królowały ciągniki wyprodukowane w warszawskich Zakładach Mechanicznych Ursus. Jednym z najważniejszych modeli tego producenta był C-325.

Pierwszym po drugiej wojnie światowej ciągnikiem produkowanym we wspomnianej fabryce był C-45, czyli skopiowany niemiecki Lanz Bulldog D9506. Wraz z upływem lat i postępem technicznym konstrukcja ta traciła rację bytu. Dlatego w 1956 roku w biurze konstrukcyjnym zakładów Ursus rozpoczęto prace nad nowym produktem. W następnym roku powstały pierwsze trzy prototypy. Oznaczony jako C-325 ciągnik został w całości opracowany przez konstruktorów Ursusa. W 1959 roku wykonano serię informacyjną, natomiast produkcja seryjna rozpoczęła się 1 stycznia 1960 roku. Pod względem parametrów eksploatacyjnych C-325 nie ustępował swym odpowiednikom z Anglii i Czechosłowacji.

Był to uniwersalny ciągnik o klasycznej samonośnej konstrukcji z napędem na tylne koła. Przeznaczono go do pracy w rolnictwie i transporcie. Ciągnik był napędzany chłodzonym wodą, wysokoprężnym dwucylindrowym czterosuwowym silnikiem S-312 o mocy 25 KM. Jednostka napędowa posiadała bezpośredni wtrysk paliwa do komory tłoka i zapłon samoczynny. C-325 dysponował sześciobiegową skrzynią biegów oraz sprzęgłem suchym, tarczowym. Istotnym novum, zastosowanym po raz pierwszy w Polsce, był podnoszony hydraulicznie trzypunktowy układ zawieszenia narzędzi. Jego udźwig wynosił 700 kg. Równie doniosłą rolę odegrał wał odbioru mocy (zależny i niezależny). Ciągniki nadal były jednak wyposażone w przystawkę pasową. C-325 posiadał też możliwość zmiany rozstawu kół, a także obciążniki kół napędowych. Zastosowano sztywne zawieszenie kół tylnych. Oś przednia była sztywna, zamocowana wahliwie na sworzniu. Wykorzystano mechanizm kierowniczy dwudrążkowy z przekładnią zębatą. Ciągnik wyposażono w instalację elektryczną o napięciu 12V, a także hamulce bębnowe. Hamulce prawego i lewego koła były uruchamiane niezależnie, ale istniała możliwość ich sprzęgnięcia.

Produkcję Ursusa C-325 zakończono w 1963 roku, do tego czasu wyprodukowano ponad 26 tys. egzemplarzy. Dał on początek całej serii polskich ciągników małej mocy. Bezpośrednim następcą C-325 był Ursus C-328 o mocy zwiększonej do 28 KM. Dalsze ciągniki tej serii to: C-330, C-330M oraz C-335. 

Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie pozyskało swojego Ursusa C-325 stosunkowo niedawno. Można odtworzyć fragment jego dziejów. Egzemplarz o numerze fabrycznym 15734 został wyprodukowany w 1962 roku. Początkowo pracował w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w Żabicku (gmina Strzelce Krajeńskie). Był tam eksploatowany do 1972 roku. Następnie odkupił go rolnik z Sokólska w tej samej gminie. W latach 2001-2013 był stosowany w pracach pielęgnacyjnych i opryskach roślin w Wielisławicach (gmina Strzelce Krajeńskie), w rodzinie kolekcjonera, który w 2018 roku odsprzedał obiekt do zbiorów Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie. Przed zakupieniem ciągnika przez muzeum, w 2013 roku dokonano na nim prac konserwatorskich. Wymieniono wewnętrzne elementy eksploatacyjne silnika: panewki i pierścienie tłokowe, które zostały wymienione na elementy fabryczne z pozostałych na rynku części zamiennych. Wykonano też szlif cylindra. Zewnętrznie ciągnik nie ma zmian względem wyposażenia fabrycznego. Zamocowano nowe, identyczne z oryginalnymi elementy układu zawieszenia narzędzi oraz ogumienie. Ponadto odrestaurowano osłonę silnika, błotniki, siedzisko kierowcy i ławkę pasażera. Przez kilka lat po przeprowadzeniu prac konserwatorskich ciągnik był demonstrowany na wystawach i festynach.

Zakup odnowionego ciągnika został przeprowadzony ze środków finansowych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorządu Województwa Wielkopolskiego, jako część kolekcji, w skład której wchodziły też Ursusy C-330 i C-360. Szreniawski C-325 jest eksponowany w towarzystwie innych Ursusów pod wiatą z maszynami na wystawie pod tytułem „Źródła energii w rolnictwie”. Ponadto w styczniu 2020 roku został pokazany na stanowisku muzealnych na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich („Polagra Premiery”). Ciągnik jest w pełni sprawny.

 

Dane techniczne

Moc: 25 KM (przy 2000 obr./min.)

Pojemność skokowa silnika: 1,81 dm3

Maksymalny moment obrotowy: 93 Nm (przy 1700 obr./min.)

Masa własna: ok. 1,46 t (bez obciążników), ok. 1,91 t (z obciążnikami) 

Prędkość maksymalna: 20 km/h

Długość: 3030 mm

Szerokość: 1250-1680 mm

Wysokość: 1500-1580 mm

Rozstaw kół przednich: 1250 i 1500 mm

Rozstaw kół tylnych: 1250-1850 mm

Pojemność zbiornika paliwa: 35 l

Maksymalna siła uciągu na haku: 11 kN

 

Egzemplarz muzealny

Rok produkcji: 1962

Numer fabryczny: 15734

Numer inwentarzowy: MNR TR-6017

 

/Mariusz Niestrawski/


powered by