Młynarstwo

Młynarstwo reprezentują przede wszystkim urządzenia do wyrobu mąki i kaszy. Eksponaty związane z wyrobem kaszy to głównie stępy ręczne: kielichowate i nieliczne przysiadkowe, kilka stęp nożnych, młynki tzw. tatarczoki do wyrobu kaszy gryczanej, kaszarnia bębnowa oraz perlak do obłuskiwania ziarna przy produkcji kaszy.

Prymitywne żarna kamienne z rozcieraczem
Obejrzyj galerię.

Muzealia związane z wyrobem mąki reprezentują żarna i mlewniki. Wśród żaren znaleźć można prymitywne żarna kamienne z rozcieraczem i obrotowe oraz złożenia kamieni młyńskich, a więc podstawowe typy żaren występujących na ziemiach polskich. Zgromadzone mlewniki walcowe używane były w młynach gospodarczych, a także w wiatrakach. Wyprodukowane zostały m.in. przez zakłady F. Pałaszewskiego w Łodzi, Fabrykę Maszyn Młyńskich inż. J. Maxymowicza i J. Szejnera w Ostrowie Wielkopolskim oraz G. Luthera Braunschweig. Uzupełnieniem zbioru młynarstwa są naczynia zasobowe, miary do zboża, sita i szufle do zboża.

Kompletne wyposażenie młyna gospodarczego prezentowane jest w budynku dawnego młyna w Oddziale Muzeum w Jaraczu. Tam też od roku 2009 prezentowany jest wiatrak koźlak wraz z odtworzonym wyposażeniem, przeniesiony z miejscowości Czacz (woj. wielkopolskie).

Osobną grupę zbioru stanowią modele młynów. Muzeum posiada unikalną kolekcję 43 modeli wiatraków wykonanych przez inż. Feliksa Klaczyńskiego z Poznania. Kolekcja reprezentuje młyny wietrzne z terenu całej Polski, w tym wiele obiektów już dzisiaj nieistniejących. Są to wiernie architektonicznie odtworzone modele w skali 1:40. Jeden, będący kopią wiatraka ze Śremu, prezentuje wnętrze wiatraka. Wykonany został w skali 1:10. W ostatnich latach pozyskano do zbioru modele wiatraka i młyna wodnego wykonane przez Jana Ekiela ze Zgierza. Ten młynarz-wiatracznik w trzecim pokoleniu po przejściu na emeryturę zaczął budować swoje modele. Wartością tych obiektów jest wierne odtworzenie działania poszczególnych urządzeń. Obydwa zakupione do Muzeum modele posiadają napęd elektryczny umożliwiający pokazanie urządzeń młyńskich w ruchu. Na koniec warto wspomnieć o najstarszym modelu zbudowanym około roku 1910 przez firmę „H. Hipkow” z Gassen, który ukazuje działanie kół i turbin wodnych.

W kolekcji znajdują się również, prezentowane obecnie w oddziale w Jaraczu, dwa wiatraki gospodarcze: śrutownik z kamiennymi żarnami z miejscowości Szamoty (woj. pilskie) o napędzie wietrznym, kieratowym lub elektrycznym oraz wiatrak turbinowy z miejscowości Odrzykoń (woj. krośnieńskie).

/Anna Grześkowiak-Przywecka/


powered by