Samolot rolniczy PZL-106BR KRUK

Kliknij!

Jedną z bardziej efektownych grup eksponatów w Muzeum Narodowym Rolnictwa w Szreniawie stanowi kolekcja rolniczych statków powietrznych. Jednym z ośmiu szreniawskich samolotów jest PZL-106BR Kruk o numerze rejestracyjnym SP-ZCP i numerze seryjnym 08850172. 

      Samolot PZL-106 to pierwszy polski samolot rolniczy II generacji (wyspecjalizowany samolot rolniczy). Jest to jednosilnikowy, zastrzałowy dolnopłat o metalowej konstrukcji i dwugoleniowym, stałym podwoziu. Kadłub został zbudowany z rur stalowych, a skrzydła z duraluminium. Skrzydła na całej rozpiętości są zaopatrzone w stałe sloty. 

      Posiadana przez MNR w Szreniawie wersja „BR” charakteryzuje się krótszymi niż w poprzednich odmianach zastrzałami skrzydła, innym profilem skrzydeł, a także jednostką napędową. W odróżnieniu od pierwszego prototypu Kruka, PZL-106BR ma klasyczne usterzenie. Napęd tej wersji zapewniał siedmiocylindrowy, gwiazdowy silnik PZL-3SR o mocy 600 KM. Silnik posiada reduktor, a także czterołopatowe, metalowe śmigło o przestawialnym skoku (US 133000).

      Kabina została zaprojektowana przede wszystkim z myślą o bezpieczeństwie pilota. Konstruktorzy zadbali o jej wielką wytrzymałość. W razie awaryjnych lądowań (bardzo częstych w lotnictwie rolniczym) pilotowi nie groziło ponadto uderzenie o instrumenty pokładowe. Za kabiną pilota znajduje się pomieszczenie do przewozu mechanika (mechanik siedział plecami do kierunku lotu). Tuż przed kabiną umieszczono nóż do przecinania przewodów elektrycznych i telefonicznych. Od noża do szczytu steru pionowego prowadziła stalowa linka, której przeznaczeniem była ochrona ogona przed ścięciem przez przewody elektryczne, bądź telefoniczne. 

      Między silnikiem a kabiną pilota znajduje się zbiornik na chemikalia. Tego typu rozwiązanie także było podyktowane względami bezpieczeństwa. W razie kapotażu zbiornik na chemikalia w Kruku nie zgniatał pilota. 

      Samolot jest wyposażony w instalację agrolotniczą do cieczy. Składają się na nią rury opryskowe mocowane pod skrzydłami i zaopatrzone w dysze rozpylające, a także pompa (MNR TR-5816). Instalacja jest przeznaczona do oprysków grubo- i średniokroplistych. Samolot wykonywał swoją pracę na wysokości 5-8 m, mógł operować przy wietrze dochodzącym maksymalnie do 2 m/s i temperaturze powietrza od -5 do 40 stopni Celsjusza. Maksymalna szerokość robocza wynosiła 40 m. 

      Szreniawski Kruk jest pomalowany na biało z czerwonymi i czarnymi elementami. Czerwona jest osłona wokół cylindrów, kołpak śmigła i felgi kół podwozia głównego oraz końcówki skrzydeł i steru poziomego. Czerwone są też dwa pasy na ogonie. W kolorze czarnym utrzymana jest maska silnika i pokrywa zbiornika na chemikalia. Łopaty śmigła od wewnątrz są czarne, a na zewnątrz szare z żółtymi końcówkami. Kolor żółty od szarego oddzielają wąskie czarne paski. Na każdej łopacie śmigła namalowano logo PZL. Na sterze pionowym znajduje się biało-czerwona flaga.

      PZL-106 został opracowany przez zespół konstruktorów kierowany przez mgr. inż. Andrzeja Frydrychewicza. Produkcją Kruków zajmowała się Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „Państwowe Zakłady Lotnicze Warszawa-Okęcie”. Wersję BR produkowano w latach 1983-1987. Egzemplarz u numerze seryjnym 08850172 został zbudowany w grudniu 1985 roku. Prace rozpoczęto 3, a zakończono 21 grudnia. Muzealny egzemplarz Kruka ma bogatą historię. Między innymi w latach 1999-2001 był wykorzystywany do prac agrolotniczych w Sudanie. Latali na nim wówczas następujący piloci: Bogdan Bińkowski, Stanisław Kleszczewnik, Krzysztof Machnacki, Maciej Lewandowski, Tadeusz Słonina, Stanisław Abramowicz oraz Zbigniew Bruś. 2 marca 2012 roku Muzeum Narodowe Rolnictwa w Szreniawie odkupiło tę maszynę od EADS PZL „Warszawa-Okęcie”.

 

Dane techniczne samolotu PZL-106BR Kruk

Rozpiętość: 15 m

Długość: 9,25 m

Wysokość: 3,32 m

Powierzchnia nośna: 31,70 m2

Masa własna: 1848 kg

Masa całkowita: 3000 kg

Prędkość maksymalna: 215 km/h

Pułap: 3000 m

Zasięg: 930 km

 

Nr inwentarzowy: MNR TR-5748

 

Bibliografia 

- Glass Andrzej, Polskie samoloty rolnicze, „Młody Technik”, r. 1977, nr 8.

- Glass Andrzej, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980.

- Instrukcja użytkowania i obsługi wyposażenia agrolotniczego do cieczy samolotu PZL-106A, bmdw.

- Samolot rolniczy PZL 106-A „Kruk”, oprac. graficzne i opis Z. Janik, seria Mały Modelarz, r. 1981, nr 10.

- Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Warszawa-Okęcie”, Warszawa 1988.

 

/Mariusz Niestrawski/


powered by