Kozy

Koza jest obok owcy najwcześniej udomowionym zwierzęciem gospodarskim na świecie. Kolebką udomowienia kóz była Mezopotamia, obszar leżący w dorzeczu Tygrysu i Eufratu, ok. 8–9 tys. lat p.n.e. Zwierzę to także i dzisiaj w wielu regionach kuli ziemskiej posiada duże znaczenie gospodarcze, szczególnie na obszarach deficytowych w zasoby wody. Niższe wymagania bytowe niż u innych przeżuwaczy, krów, a nawet owiec idą u kóz w parze z większą zaradnością, samodzielnością i lepszym przystosowaniem do życia na swobodzie. Kozy wbrew głoszonym poglądom nie są symbolem biedy – liczne populacje tych zwierząt spotyka się w krajach rozwiniętych: Szwajcarii, USA, Francji, Kanadzie, Izraelu i innych.

Głównym obszarem użytkowania kóz jest wykorzystanie ich mleka. Mleko kozie posiada wiele walorów, które sprawiają, że jest ono bardzo cennym produktem żywnościowym. Posiada ono budowę i skład pozwalający stosować je jako zamiennik mleka krowiego; często jest znacznie wyżej cenione ze względu na specyficzną strukturę białka i tłuszczu. Białko mleka koziego nie zawiera głównych frakcji globulin występujących w mleku krowim i działających często alergogennie na organizm ludzki. Wiele osób, szczególnie dzieci, wykazujących uczulenie na mleko krowie może spodziewać się korzystnych zmian po zastąpieniu w swojej diecie mleka krowiego mlekiem kozim. W mleku kozim w większej ilości niż w mleku krowim występują witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, głównie witamina A (retinol). Brak jest w nim jednak karotenoidów, na skutek czego tłuszcz i mleko kozie jest znacznie bielsze niż tłuszcz i mleko krowie.
Mleko kozie w przeciwieństwie do mleka krowiego jest naturalnie homogenne, to znaczy tłuszcz w mleku ma postać drobnych i jednorodnych kuleczek. Dzięki temu w jelicie cienkim człowieka takie naturalnie homogenizowane mleko jest łatwo strawne i działa dietetycznie, szczególnie nadaje się dla osób mających kłopoty z zaburzeniami trawienia, wrzodami żołądka, kolkami, zespołem złego wchłaniania itp.
Mleko kóz może być spożywane jako surowe (nieprzetworzone), a z przetworzonego produkuje się głównie sery, poza tym jogurty, kefiry. We Francji sery kozie stanowią 53% całkowitej produkcji serów.
Również mięso kóz jest wysoko cenione zarówno pod względem smakowym, jak i odżywczym. Zawiera więcej białka i soli mineralnych niż jagnięcina czy cielęcina, natomiast mniej tłuszczu śródmięśniowego. 


powered by