Kowalstwo

Kowadło bezrożne, datowane na 1798 r., wyk. n.n., Wilkowo Polskie (pow. grodziski, woj. wielkopolskie)

W muzealnym zbiorze sprzętu wyposażającego kuźnię znalazły się narzędzia wykonane przez kowali z miejscowości w różnych częściach kraju. Przykładowo wskazać tu możemy przyrząd do naciągania obręczy wykonany w 1939 r. przez kowala Mieczysława Skrzypka ze stadniny Koni w Posadowie (pow. nowotomyski, woj. wielkopolskie). Wskazać możemy także młotki z lat 30. XX wieku wytworzone przez kowala ze wsi Zborzeń (pow. nowosądecki, woj. małopolskie), a także młotki drewniane wykonane przed 1939 rokiem przez Stanisława Krzanowskiego, zamieszkałego od 1945 roku we wsi Grzędy Dolne (pow. jeleniogórski, woj. dolnośląskie). Pełny asortyment sprzętu kowalskiego, wykonanego przez samego kowala, reprezentowało wyposażenie nieistniejącej już współcześnie kuźni w Padniewie (pow. mogileński, woj. kujawsko-pomorskie). Wykonał ten sprzęt Leon Graczyk – kowal i właściciel kuźni w latach 30. XX wieku, uzupełniając wyposażenie kuźni już istniejące, a będące efektem wcześniejszej pracy jego ojca Józefa Graczyka. Podobnie samodzielnie wyposażył w latach 60. XX wieku własną kuźnię w Puszczykowie koło Poznania zmarły w 1996 roku Antoni Lubaniak. Do tej pory zachowała się w zbiorach Muzeum wykonana przez niego kuźnia przenośna, tzw. polowa. Z kolei zakupiony w 1992 roku, a pochodzący z lat 1925–1928, zestaw narzędzi z kuźni we wsi Urbanowo (pow. poznański, woj. wielkopolskie) wykonany został przez ówczesnego kowala i właściciela kuźni Czesława Rzeźnika.

Sprzętem nieodłącznie związanym z kuźnią, a licznie reprezentowanym z muzealnych zbiorach, są miechy kowalskie. Występują dwa rodzaje miechów: sercowate oraz skrzynkowe. Również kowadła wykonywane nie przez samego kowala, a zamawiane w specjalnych odlewniach, a znajdujące się w muzealnym zbiorze, pochodzeniowo należą do muzealiów najstarszych, datowane są bowiem  na okres XVI–XIX wieku.

 

/Hanka Wawruch/


powered by