Koszyk pełen pisanek

Tłusty czwartek

Pisanki autorstwa Jana Prokopa

 

   Wśród zbiorów plastyki obrzędowej pod względem liczebności obiektów, na drugim miejscu za zbiorem wycinanek, klasuje się zbiór pisanek. Kryterium pozyskiwania do muzealnego zbioru pisanek stanowi: pochodzenie etnograficzne, różnorodność wykorzystanego surowca (jaja kurze, kacze, gęsie) oraz bogactwo techniki wykonania. Wśród jajek zdobionych metoda skrobania dominują np. „kroszonki” opolskie i pisanki kurpiowskie z charakterystycznym dla Kurpi motywem np. „lelui”, oraz pisanki zdobione metodą batikową, jak np. wykonane i charakterystyczne w swej ornamentyce, pisanki zalipiańskie. W zbiorze znajdują się mniej liczne wielkanocne jajka zdobione elementami wyklejanymi, np. rdzeniem sitowia i wełną wycinanki kurpiowskie, łowickie – z naklejona wycinanką łowicką, czy z okolic Jarocina (woj. wielopolskie) zdobione naklejoną koronka tzw. frywolitką. Znajdują się też w zbiorze mniej liczebne jajka z ornamentem malowanym farbkami akrylowymi. Autorami pisanek są artyści ludowi z różnych regionów etnograficznych kraju, co jedynie potwierdza powszechność występowania plastyki obrzędowej związanej ze Świętami Wielkanocnymi, znanej i wykonywanej do dziś na terenie całego kraju.

 

Opis obiektu

W „Koszyku pełnym wielkanocnych pisanek” znajdują się malowane farbkami akrylowymi wielkanocne pisanki wykonane na jajach gęsich. Ich autorem jest Jan Prokop ze Strzelec Krajeńskich (gm. Strzelce Krajeńskie, pow. strzelecko-drezdenecki, woj. lubuskie). Zasługują one w zbiorze na szczególna uwagę ze względu na tematykę przedstawianych malunków i wykorzystanych w nich motywów zdobniczych. W komplecie 14 pisanek pt.: „Obrzędy i zwyczaje doroczne", (numer inwentarzowy MNR E-2654/1-14), każda z nich stanowi ilustrację, scenkę rodzajową, w kompozycji dwupolowej a dotyczącą jednego z obrzędów lub zwyczajów dorocznych, z wykorzystaniem motywów roślinnych i antropomorficznych. Oba pola wyznaczają zielone gałązki z zielonymi listkami, biegnące pionowo, poprzez oba czubki wydmuszki. Jedno z pól przedstawia scenkę rodzajową z udziałem postaci ubranych w stylizowane stroje ludowe: "Tłusty Czwartek", "Ostatki - Podkoziołek", „Topienie Marzanny”, "Chodzenie z maikiem", "Niedziela Palmowa - święcenie palem ", „Chodzenie z kurkiem”, "Wielka Sobota – święcenie potraw", „Wielka Sobota - święcenie wody", "Śmigus - Dyngus", "Palenie ognisk na św. Jana", "Dożynki", "Andrzejki – lanie wosku", "Wigilia,  „Boże Narodzenie - kolędnicy". Drugie pole zdobnicze wypełnia ornament kwiatowy.

 

/dr Hanka Wawruch/


powered by