Kopacz - narzędzie, którego nie znacie

Zobacz galerię

Prototypem wszelkich narzędzi do uprawy międzyrzędowej jest kopaczka kijowata używana w czasach przedhistorycznych przez zbieraczy do wykopywania korzeni oraz bulw. Narzędzia zbierackie Słowian były nieskomplikowane. Miały postać prostego kija z zaostrzonym dolnym końcem lub drewnianej łopatki. W późniejszych czasach bywały okute na dolnym końcu. Kopaczki łopatkowate nazywane też wiosłowatymi były używane jeszcze do czasów II wojny światowej w powiecie nowogródzkim. Miejscowa ludność białoruska używała kopaczy zamiast motyk przy uprawie okopowych. Prezentowane narzędzie pochodzi z terenu powiatu Słonim, koło Nowogródka. Zostało wykonane ręcznie jeszcze w XIX wieku. Wymiary: długość 86 cm, szerokość 9 cm.

      Kopacz pochodzi ze zbiorów Stefana Biedrzyckiego (1876–1936) profesora, maszynoznawstwa rolniczego SGGW w Warszawie. Profesor Biedrzycki interesował się sprawami wsi polskiej i był doskonałym znawcą naszego folkloru. Z podróży po Polsce przywoził często proste narzędzia i pieczołowicie gromadził je w Zakładzie Maszynoznawstwa Rolniczego SGGW. Stworzył w ten sposób niezmiernie cenny zbiór starych narzędzi ręcznych, soch, radeł, płużyc i bron obrazujący ewolucję tych narzędzi w Polsce. Ta najbogatsza w Europie kolekcja była i jest przedmiotem zainteresowania licznych specjalistów, a fotografie poszczególnych narzędzi znajdują się w wielu muzeach europejskich. Profesor Biedrzycki planował napisać obszerną pracę dotyczącą wyłącznie ręcznych narzędzi gospodarskich używanych w drobnych gospodarstwach wiejskich. Niestety 12 lipca 1936 r. śmierć pokrzyżowała Jego plany. Cenna kolekcja profesora trafiła do Muzeum Rolnictwa w Szreniawie w 1965 r.

/Dorota Matela/

 

Literatura:

1. Kazimierz Moszyński, Kultura ludowa Słowian, T-1 Kultura materialna, Warszawa 1967 

2. Stefan Biedrzycki, Niedocenione narzędzia ogrodnicze, [w] „Przegląd rolniczo-ogrodniczy”, Warszawa 1929


powered by