Hodowla roślin i nasiennictwo

Jednym z najważniejszych czynników podniesienia produkcji roślinnej jest hodowla roślin i związane z nią nasiennictwo. Nowe lepsze odmiany roślin wprowadza się do uprawy dopiero po odpowiedniej kwalifikacji na plantacjach hodowlanych i w laboratoriach oceny nasion. Muzeum zaczęło gromadzić zbiory z tej dziedziny dopiero od 1977 r. Prawie wszystkie eksponaty pozyskano jako przekazy z różnych stacji hodowli roślin, inspektoratów nasiennych i stacji oceny nasion. Nieliczne zakupiono od osób prywatnych. Pierwsze eksponaty przekazała nam Stacja Hodowli Roślin Wierzenica. Były to znaczniki do siewu punktowego, stosowane w doświadczeniach porównawczych, i wyposażenie laboratorium do badań szczegółowych, np. mikroskop, mikroton, konduskop, suszarka, łaźnia wodna itd. Bardzo cenne eksponaty pozyskano w 1982 r. od SHR Więcławice, spadkobierców słynnej hodowli rodziny Buszczyńskich. W latach 20. XX wieku w warsztatach własnych tej firmy wykonano: czyszczarenkę do pojedynków buraków cukrowych, młocarnię do zboża selekcyjnego i buraków nasiennych, młocarenkę ręczną do odziarniania pojedynków kolb kukurydzy, łuszczarkę mechaniczną do kukurydzy i wiele innych. W 1928 r. Buszczyńscy w Więcławicach wybudowali laboratorium hodowlane, jedno z najnowocześniejszych w Europie. Muzeum miało szczęście pozyskać jego wyposażenie, w tym: świdry do pobierania miazgi z buraków cukrowych, cukromierze i kuwety do kiełkowania nasion. Uzupełnieniem wspaniałej kolekcji jest szeroka dokumentacja hodowlana dotycząca procesu selekcji buraka cukrowego i liczne archiwalia opisujące historię hodowli rodziny Buszczyńskich. Obszerne archiwum muzealne zawiera wiele cennych informacji na temat prawdziwie twórczej działalności hodowców polskich i metodyki ich pracy hodowlanej. Możemy zapoznać się między innymi z metodą rodowodową hodowli buraków cukrowych prowadzoną w Sandomiersko-Wielkopolskiej Hodowli Nasion założonej w 1923 r. Wartość rodów badano doświadczalnie, biorąc pod uwagę plenność, cukrowość, odporność na choroby, włóknistość korzeni i skłonność do wytwarzania pośpiechów. W archiwum ikonograficznym pod numerem 389 znajduje się album (z 1927 r.) ilustrujący prace hodowlane w Antoninach. Majątek ten Spółka Akcyjna SWHN wykupiła w 1924 r. z rąk niemieckich i urządziła tam nowoczesne laboratorium selekcyjne, stację oceny nasion, magazyny, suszarnie i czyszczalnie. Wszystko to dokumentuje ww. album. Dodatkową ciekawostką jest zdjęcie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej prof. Ignacego Mościckiego z Małżonką, zwiedzających dnia 19 lipca 1927 roku hodowlę nasion w Antoninach. O znaczeniu i wybitnych osiągnięciach SWHN świadczy także doskonale zachowany oryginalny dyplom głównej nagrody na wystawie w 100-lecie niepodległości Belgii w 1930 r. 

Kolekcja nasion w probówkach szklanych, stworzona w latach 1926–1963 przez Piotra Sobieszczańskiego z Warszawy. Składa się z 2600 gatunków nasion: chwastów, roślin uprawnych, krzewów i drzew, umieszczonych w 13 gablotach

W latach 80. i 90. zbiory muzealne powiększyły się o liczne eksponaty dotyczące bezpośredniej oceny nasion. Zaliczyć tu możemy: podbieracze do nasion, tace, rozdzielacze do pobierania średniej próby, sita do sortowania, śrutowniki, wialnie, młynki, cieplarki oraz  dmuchawy do traw. Hodowla Roślin Smolice w roku 2000 podwoiła naszą grupę siewników rzędowych, używanych do pracy na poletkach doświadczalnych, o siewniki Saxonia i Vinosus (z lat 1959–60). Smolice zapoczątkowały także nową kolekcję kombajnów poletkowych, przekazując dwa wyprodukowane w Austrii pod koniec lat 60. XX wieku. 

W opisywanej grupie zbiorów z hodowli roślin i nasiennictwa wydzielić można odrębną tematycznie grupę wag. Są wśród nich zwykłe wagi techniczne i kilkanaście analitycznych. Z tych ostatnich niektóre pochodzą z okresu 20-lecia międzywojennego. Większość została wyprodukowana w latach 50. i 60. XX wieku w Zakładach Mechaniki Precyzyjnej w Gdańsku. Specjalistyczne wagi reprezentuje, związana z hodowlą buraka cukrowego, waga do pojedynków korzeni przy selekcji indywidualnej sprzed 1929 r. i kilka wag Reimanna do oznaczania zawartości skrobi w ziemniakach. Do badania zbóż przeznaczone były, będące w naszym posiadaniu, wagi poletkowe do ważenia ziarna i kłosów, uchylne wagi do nasion i wagi hektolitrowe do oznaczania ciężaru objętościowego.

 

 /Romuald Klawe, Dorota Matela/


powered by