Gorzelnictwo

Dębowa kadka używana do namnażania drożdży w gorzelni w Gryżynie, do lat 50. XX w.

Na zbiór obiektów związanych z produkcją spirytusu surowego w gorzelniach rolniczych składają się urządzenia produkcyjne, aparatura laboratoryjna oraz urządzenia napędowe. Wśród urządzeń zgromadzonych w Muzeum, a związanych z produkcją spirytusu, wymienić należy: gniotownik do słodu, wagi Reimanna i Hoszpes-Pecolda do oznaczania skrobiowości ziemniaków, płuczki do ziemniaków, drewnianą kadkę drożdżową z wężownicą do przygotowywania matki drożdżowej, naczynia jednomiarowe, w tym wyprodukowane przez znaną poznańską fabrykę Józefa Dziabaszewskiego, część zacierową miedzianego aparatu odpędowego czy pompy do zacieru. W ostatnim czasie udało się pozyskać, brakujące w zbiorach, kompletną szafkę filtra do spirytusu wraz z przyrządem kontrolno-mierniczym. Urządzenia wyprodukowane zostały w okresie międzywojennym i używane były w gorzelni w Przebędowie k. Murowanej Gośliny (woj. wielkopolskie). Proces produkcji spirytusu surowego w gorzelni rolniczej obrazuje makieta w skali 1:20 gorzelni w Jeżowie (woj. świętokrzyskie). 

Urządzenia napędowe gorzelni reprezentuje przede wszystkim kolekcja maszyn parowych. Zbiór liczy 8 obiektów, z czego przynajmniej połowa wyprodukowana zostały w Poznaniu, trzy w zakładach H. Cegielskiego, jedna w firmie „C Paulus Maschinenfabrik Eisengiesserel”. Maszyna parowa nieznanego producenta zainstalowana była w gorzelni w Szreniawie, skąd po zakończeniu produkcji trafiła do zbiorów Muzeum i eksponowana była na ekspozycji plenerowej wraz z innymi maszynami. W 2010 roku w związku z przygotowywaniem nowej ekspozycji gorzelniczej urządzenie wróciło na swoje pierwotne miejsce w budynku gorzelni. W kolekcji dominują urządzenia w układzie poziomym, tylko dwie maszyny parowe mają konstrukcję pionową. Maszyny parowe zgromadzone w Muzeum wyprodukowane zostały w II połowie XIX wieku i na początku XX w. Oprócz samych maszyn parowych w zbiorach zgromadzono transmisje służące do rozprowadzania napędu z maszyny parowej na poszczególne urządzenia. Ciekawym obiektem jest model kotła parowego z maszyną parową wykonany przed II wojną światową na wzór maszyn parowych produkowanych w fabryce Hipolita Cegielskiego w Poznaniu około roku 1915. Jest to ruchomy model napędzany spirytusem. W ostatnich latach zbiór uzupełniono o dwa modele działających kotłów parowych z maszynami parowymi renomowanej firmy specjalizującej się w produkcji ruchomych modeli – firmę Wilesco. Zakupiono modele napędzane tabletkami paliwowymi (model WIL-D010) oraz energią elektryczną (model WIL-D202). Ponadto posiadamy szkolny model maszyny parowej uruchamiany za pomocą sprężarki. Wszystkie modele wykorzystywane są do ukazania zasady działania maszyn parowych. 

/Anna Grześkowiak-Przywecka/


powered by