Garncarstwo

Na początku XX wieku garncarstwo zostało uznane za jedną z dziedzin sztuki ludowej. Garncarstwo jako tradycyjne rzemiosło wiejskie, produkujące na potrzeby ludności wiejskiej, zaczęło zanikać. Rynek wiejski został wchłonięty przez produkcję fabryczną. Tradycyjne wyroby garncarskie, pozyskując nowego, miejskiego odbiorcę, zaczęły zatracać swoją pierwotną, przede wszystkim użytkową funkcję, a na pierwsze miejsce wysunęła się funkcja estetyczna i dekoracyjna. Dlatego też również w podziale rzeczowym zbiorów w Muzeum w Szreniawie garncarstwo jakoby zostało wchłonięte przez szersze pojęciowo zbiory ceramiki, która scharakteryzowana zostanie jako jedna z gałęzi muzealnego zbioru sztuki ludowej. Z tego też powodu w tym miejscu charakterystyka zbioru garncarstwa jako rzemiosła ograniczać się będzie do najbardziej podstawowych informacji. 

W przypadku garncarstwa, jako jednego z tradycyjnych rzemiosł wiejskich, w zbiorach Muzeum zgromadzono wyroby zróżnicowane pod kątem techniki wykonania (ceramika siwa, biskwitowa, glazurowana), różnorodności formy, funkcji oraz bogatego zdobnictwa – cech charakterystycznych dla poszczególnych ośrodków ceramicznych. Muzealia pochodzą z różnych ośrodków garncarskich Polski, często też z miejscowości, które obecnie nie funkcjonują już jako ośrodki garncarskie. Szerszy udział rękodzielniczej wytwórczości garncarzy w zbiorach Muzeum odnotowujemy, oczywiście poza działem rzemiosła wiejskiego, w dziale przetwórstwa i przemysłu rolno-spożywczego, a konkretnie mleczarstwa. W tym przypadku najważniejsza staje się pełniona przez naczynie funkcja. Znajdujemy więc m.in. gliniane odstojniki do mleka, naczynia do zbierania miodu, do przechowywania oliwy oraz dwojaki.

Podstawowym sprzętem na wyposażeniu warsztatu pracy garncarza było oczywiście koło garncarskie. W zbiorach znajdują się zarówno tradycyjne, drewniane, nożne koła garncarskie, m.in. z Urzędowa (pow. kraśnicki, w woj. lubelskie) czy z Głowaczowa (pow. kozienicki, woj. świętokrzyskie), jak i zmodernizowane już koło z napędem elektrycznym z warsztatu nieżyjącego już Stefana Jarosa z Poznania. W zbiorach znajduje się, pochodząca z Głowaczowa (pow. kozienicki, woj. świętokrzyskie) “szlaga” do ubijania gliny, wykonana w latach 40. XX w.

 

/Hanka Wawruch/

 


powered by