Cukrownictwo

Zarówno ilościowo, jak i gabarytowo najbardziej w minionych dwudziestu latach rozrósł się zbiór z zakresu cukrownictwa. Wówczas były to pojedyncze obiekty. Obecnie jest to pokaźny zbiór, którego znacząca część jest eksponowana na ekspozycji plenerowej i wystawie stałej w pawilonie przetwórstwa. Do zabytków techniki z zakresu cukrownictwa buraczanego zgromadzonych w Muzeum zaliczamy: turbinę parową akcyjno-reakcyjną z generatorem prądu zbudowaną w 1926 roku i używaną w cukrowni w Środzie Wielkopolskiej do początku lat 90. XX w., XIX-wieczną komorę grzejną warnika do gotowania cukrzycy, dyfuzor Roberta zainstalowany w cukrowni Izabelin w Glinojecku najprawdopodobniej tuż przed wybuchem II wojny światowej, wagę półautomatyczną „Chronos” do buraków, pompy parowe systemu Worthingtona, wózek do wirówki Adanta oraz wózek do tafli cukrowych pochodzące z dwudziestolecia międzywojennego oraz młodsze obiekty, jak cedzidło ramowe z lat 40. XX w. Ciekawą historię posiada błotniarka wyprodukowana przez firmę „J. Kroog Halle a/s”. Zainstalowana została w Rafinerii Nowy Port w końcu XIX wieku, najprawdopodobniej w 1891 roku, tzn. w roku budowy rafinerii. Po likwidacji Rafinerii Bałtyckich na przełomie lat 1924/25 błotniarka wraz z innymi urządzeniami przeniesiona została do Cukrowni i Rafinerii Witaszyce. Pracowała tam od 1927 roku do połowy lat 90. XX wieku. W 1999 r. trafiła do zbiorów Muzeum. Wiele obiektów z racji gabarytów nie mogło zostać pozyskanych do zbiorów, w związku z czym pozyskano tylko elementy urządzeń. W taki sposób do zbiorów trafiły np. pokrywy od warników firmy Bormann-Szwede z Warszawy sprzed 1918 roku, w tym jedna opisana cyrylicą z wizerunkiem dwugłowego orła carskiego. W miejsce trudnych do pozyskania urządzeń gromadzono modele maszyn, najczęściej ruchome, jak: model dyfuzora ciągłego DdS, krajalnicy do buraków, suszarni wysłodków. Są to model wykonywane najczęściej przez firmy projektowe na usługach cukrownictwa, jak np. Cukroprojekt. Ponadto wśród modeli wyróżnia się makieta współczesnej cukrowni buraczanej oraz dwuczęściowa makieta fabryki cukru trzcinowego. Prymitywne cukrownictwo buraczane prezentuje wykonana na zamówienie Muzeum makieta cukrowni buraczanej z początku XIX w. 

Rafinadka – metalowa forma do wyrobu cukru w głowach z cukrowni w Witaszycach
Obejrzyj galerię.

Pierwotne cukrownictwo reprezentują metalowe formy do produkcji głów cukru, tzw. rafinadki, oraz same głowy cukrowe. Są to formy wykonane około połowy XX w. dla cukrowni w Witaszycach, która po II wojnie światowej trudniła się produkcją okolicznościowych głów cukru. W ostatnim okresie muzealny zbiór wzbogaciła metalowa matryca na drewnianym klocku z cukrowni „Łubna” datowana na początek XX w. Służyła do odciskania pieczęci na opakowaniach cukru.

 

/Anna Grześkowiak-Przywecka/


powered by