Ciesielstwo

Narzędzia wyposażające warsztat cieśli, prezentujące się w zbiorach Muzeum ilościowo skromnie, zakupione zostały w większej części w latach 70. i 80. XX wieku, w sporadycznych przypadkach w latach 60. XX wieku. Eksponaty pochodzą z różnych części kraju, stanowią także przykład współpracy cieśli z kowalem. Wśród narzędzi tego typu dominują siekiery i topory ciesielskie, a także dłuta, ciosły i piły – tak zwane trackie.

Piła tracka, wyk. Edward Szabłowski, Ogrodniki (pow. sejnowski, woj. podlaskie)

Z faktu, że pochodzą one z różnych części kraju, należy wnioskować, że były one powszechnie przez cieślę używane, stanowiąc podstawowe wyposażenie jego warsztatu. Piły znajdujące się w muzealnych zbiorach pochodzą na przykład z Krzyżówka (pow. międzychodzki, woj. lubuskie) czy z Ogrodnik (pow. sejnowski, woj. podlaskie). Nierzadko efektem współpracy cieśli i kowala były bardzo proste narzędzia, ale zarazem bardzo pomocne i istotne dla ciesielskiej pracy, jak na przykład specjalne urządzenie do przesuwania belek. Z kolei narzędziem wykonanym z pewnością przez samego cieślę jest prosty, drewniany młot do pobijania i rozbijania drewna, pozyskany w Pisarzowej Męcinie (pow. nowosądecki, woj. małopolskie).  

Podobnie jak w przypadku pozostałych gałęzi rzemiosła wiejskiego, muzealia będące efektem pracy cieśli często przypisane są merytorycznie do innych działów w zbiorach Muzeum. Muzeum w Szreniawie posiada kilka odrestaurowanych obiektów architektury drewnianej. Są to drewniane kieraty – jeden z Janowa (pow. sokólski, woj. podlaskie), drugi z Trybsza (pow. nowotarski, woj. małopolskie); turbinę wiatrową z 1930 roku z Odrzykonia (pow. krośnieński, woj. podkarpackie) oraz wiatrak o konstrukcji szkieletowej wykonany w 1932 roku w Szamotach (pow. pilski, woj. wielkopolskie) i użytkowany do 1962 roku. Natomiast liczne różnego typu, a wykonane przez cieślę, drewniane wały i włoki wzbogacają dział narzędzi i maszyn rolniczych.

Do szczególnie cennych w muzealnym zbiorze – ze względu m.in. na datowanie oraz na rozwiązania techniczne i precyzję wykonania często bardzo drobnych elementów – zaliczana jest, a prezentowana na ekspozycji stałej pod tytułem „Melioracje i zaopatrzenie wsi w wodę”, ręczna drewniana, XIX-wieczna przepompownia wody z Kartuz (pow. kartuski, woj. pomorskie).

 

/Hanka Wawruch/


powered by