Zwierzęta

NOWE ZWIERZĘTA

W dniu 9 maja w muzealnej oborze wykociła się koza rasy karpackiej. Na świat przyszły dwa koźlęta. Zapraszamy do oglądania zdjęć wykonanych w pierwszych godzinach życia, oraz do Muzeum, do oglądania maluchów na żywo.

ZWIERZĘTA W MUZEUM

Prowadzony już od kilku lat w Muzeum chów zwierząt jest częścią szerokiego programu ochrony dziedzictwa naturalnego. W minionym stuleciu wskutek dynamicznego rozwoju gospodarczego i stosowanych w rolnictwie intensywnych technologii doszło do zachwiania równowagi biologicznej na świecie i wyginięcia wielu odmian roślin użytkowych oraz ras zwierząt gospodarskich. Obecnie podejmuje się działania w celu ochrony zasobów genowych, w tym rodzimych ras i odmian zwierząt gospodarskich. Stanowią one bezcenne bogactwo przyrody i swoiste dziedzictwo wielu narodów. Rasy rodzime są wielowiekowym „produktem” lokalnego środowiska i w związku z tym charakteryzują się cennymi zaletami hodowlanymi, a uzyskiwane od nich produkty mają unikalną jakość. Hodowany w Muzeum żywy inwentarz liczy kilkanaście gatunków, a w ich obrębie różne rasy i odmiany. Przeważnie są to zwierzęta użytkowe, ale także ptactwo ozdobne i ryby. Większość zwierząt eksponowana jest na terenie muzealnego folwarku w udostępnionych do zwiedzania stanowiskach hodowlanych. Niektóre wykorzystywane są także do pokazów prac gospodarskich. Do kieratu i prac polowych przyuczane są woły rasy simentalskiej i koniki polskie. Dużą popularnością w czasie muzealnych imprez plenerowych cieszą się wśród dzieci przejażdżki na kucyku. W wolierach zobaczyć można drób hodowlany oraz ptaki ozdobne, a w zagrodzie edukacyjnej – kozy, owce i króliki.

RASY ZWIERZĄT HODOWANE OBECNIE W MUZEUM

Bydło białogrzbiete, zwane tez nadwiślańskim lub nadbużańskim. Była to rasa popularna w okresie międzywojennym, ale po II wojnie światowej już jej nie popierano. Bydło to użytkowane było mlecznie, ale stanowiło też siłę pociągową w rolnictwie. Objęte zostało programem ochrony zasobów genetycznych. Rasa wyróżnia się szczególnym umaszczeniem – białym pasem wąskim na kłębie i rozszerzającym się ku zadowi. W Muzeum utrzymywane są dwa woły tej rasy wykorzystywane przy pokazach prac rolniczych.
W. Chabuz, Z. Litwińczuk, Bydło białogrzbiete. „Bydło” 2007 nr 2.

Bydło simentalskie wywodzi się ze Szwajcarii, a w Polsce pojawiło się w XIX w. Użytkowane jest w kierunku mlecznym oraz mięsnym. Charakteryzuje się dobrymi zdolnościami adaptacji do trudnych warunków bytowania. Bydło to jest łaciate, o barwie łat na tułowiu od jasnożółtej do brązowej, ale głowa i nogi zawsze są białe. Sporadycznie zdarzają się osobniki o jednolitej barwie sierści. W Muzeum utrzymywane są dwie pary wołów tej rasy użytkowanych roboczo.
Rasy zwierząt gospodarskich. PWN, Warszawa 2001.

Konik polski to jedyna rodzima rasa wyhodowana bez udziału ras obcych. Wywodzi się od dzikiego konia tarpana. Część populacji koników polskich utrzymywana jest w warunkach naturalnych, w rezerwatach leśnych. Rasa nadaje się do chowu bezstajennego. Koniki polskie są nieduże, osiągają średnią wysokość w kłębie 133 cm. Umaszczenie zawsze myszate, od jasnego do ciemnego, z ciemną pręgą wzdłuż grzbietu; bujna grzywa i ogon. Wykorzystywane zarówno zaprzęgowo, jak i wierzchowo, a także w hipoterapii. W Muzeum utrzymywane są cztery koniki polskie (trzy klacze i jeden wałach), użytkowane są pod siodłem, a także do pracy w kieracie i w zaprzęgu.
Rodzime rasy zwierząt gospodarskich. Warszawa 1999.

Kuc szetlandzki – mały kuc, osiągający wysokość w kłębie od 87 do 107 cm. Występuje w różnych umaszczeniach; charakterystyczna jest bujna grzywka i ogon. Zimą sierść intensywnie rośnie i gęstnieje. Rasę uważa się za bardzo odporną na trudne warunki środowiska i niewybredną w żywieniu. Kuc szetlandzki (rasa wywodzi się z Wysp Szetlandzkich, stąd nazwa) używane były jucznie, do pracy w kopalniach, a obecnie wykorzystywane są pod wierzch i do zaprzęgów. W Muzeum mamy trzy kucyki, na których dzieci mogą odbywać przejażdżki wierzchem.
H. H. Sambraus, Rasy zwierząt gospodarskich. Multum, Poznań 2000.

Osioł domowy jest zwierzęciem rozpowszechnionym w Azji Środkowej i Wschodniej oraz w basenie Morza Śródziemnego. Jest to zwierzę odporne, mocne i niewymagające, użytkowane jucznie, pociągowo i wierzchowo. W Muzeum mamy oślicę Tosię (na zdjęciu).

Świnia złotnicka pstra – świnia o umaszczeniu łaciatym; czarne łaty na białym tle. Jest to typ mięsno-słoninowy, z którego uzyskuje się mięso o bardzo dobrej jakości. Złotnicką pstrą wyhodowano w gospodarstwie w Złotnikach należącym do AR w Poznaniu na bazie prymitywnych świń przywiezionych z Wileńszczyzny po II wojnie światowej. Rasa objeta jest programem ochrony zasobów genetycznych. W Muzeum utrzymywane są knur i locha tej rasy.
H. H. Sambraus, Rasy zwierząt gospodarskich. Multum, Poznań 2000.

Koza karpacka – rasa wyhodowana w południowo-wschodnich podgórskich rejonach Polski. Umaszczenie białe, włosy pokrywowe średniodługie. Obie płci są rogate. W Muzeum znajduje się para tych wyjątkowo urodziwych kóz, a na wiosnę zwykle pojawia się ich potomstwo.
Atlas ras zwierząt gospodarskich. PWN, Warszawa 1995.

Koza alpejska francuska odmiany chamoise, o umaszczeniu brązowym, z czarnymi nogami i czarną pręgą wzdłuż grzbietu. Jest rasą użytkowaną mlecznie; uzyskuje się nawet 1800 kg mleka w laktacji. W Muzeum zobaczyć można obecnie jedną kozę tej rasy.
Rasy zwierząt gospodarskich. PWN, Warszawa 2001.

Polska owca górska odmiany barwnej to stara rodzima odmiana prymitywnej grupy rasowej cakiel, występującej na terenie Karpat Południowych i części Bałkanów. Rasa objęta jest programem ochrony zasobów genetycznych. Owce te mają ciemnobrunatną barwę, z czasem siwiejącą i rudziejącą; może występować biała łysinka na głowie i biała końcówka ogona. Wełna tych owiec – naturalnie kolorowa – może służyć do wyrobu produktów regionalnych, a z pozyskiwanego mleka wyrabia się oscypki i bundz. Muzealne stadko tych owiec składa się z dwóch maciorek i tryka.
Rasy rodzime – owce. A. Kawęcka, J. Sikora. Instytut Zootechniki.

Owca wrzosówka – lokalnie zwana owcą siwą, to prymitywna owca objęta programem ochrony bioróżnorodności. Jest dobrze przystosowana do niekorzystnych warunków. Należy do grupy owiec krótkoogoniastych. Okrywa włosowa w kolorze siwym, skóra pigmentowana. Skóry tych owiec dobrze nadają się do wyrobu kożuchów, a ciemne mięso cenione jest ze względu na walory smakowe. W Muzeum utrzymywane są obecnie trzy maciorki i dwa jagnięta.
Rasy rodzime – owce. A. Kawęcka, J. Sikora. Instytut Zootechniki.

Królik popielniański biały – jedyna rodzima rasa królików. Prace nad jej powstaniem prowadzono m.in. w Popielnie, stąd nazwa rasy. Wytworzono ją poprzez skrzyżowanie królików białych polskich z olbrzymami belgijskimi szarymi. Króliki te charakteryzuje biała okrywa włosowa i czerwony kolor oczu. W Muzeum można zobaczyć szóstkę przedstawicieli tej rasy.
P. Bielański, Rasy rodzime – zwierzęta futerkowe. Instytut Zootechniki.