Zbiory i ekspozycje

Zbiory

Muzeum gromadzi, opracowuje i udostępnia zabytki dotyczące dziejów wsi polskiej, rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego z terenu całej Polski. Przez blisko czterdzieści lat działalności zgromadziło ponad 20 tysięcy obiektów muzealnych dokumentujących dorobek kilku pokoleń mieszkańców wsi polskiej w zakresie kultury materialnej i duchowej. Około 20 % posiadanych zbiorów jest eksponowanych w kompleksie kilkunastu pawilonów wystawienniczych oraz w rządcówce.

Zbiory sklasyfikowane są w następujących grupach rzeczowych: kultura techniczna rolnictwa, chów i hodowla zwierząt, bartnictwo i pszczelarstwo, hodowla roślin i ogrodnictwo, chmielarstwo i wikliniarstwo, transport wiejski i komunikacja, przetwórstwo i przemysł rolno-spożywczy, rzemiosło wiejskie, łowiectwo i rybactwo śródlądowe, etnografia, historia i sztuka.

W grupie zbiorów technicznych na szczególna uwagę zasługuje kolekcja siedmiu lokomobil parowych (największa w kraju). Najstarszą jest mała lokomobila angielska Robey & Com. z 1895 roku, najmłodszą zaś wielka lokomobila samobieżna Kemna - Breslau z 1927 roku. Nie mniej interesująca jest kolekcja ciągników używanych w rolnictwie na ziemiach polskich wyprodukowanych przez firmy: Lanz, Deutz, Zetor, Ursus i Fordson.

Niezwykle cenne są zbiory dotyczące transportu wiejskiego. Reprezentuje je między innymi rower z 1890 roku wykonany przez rzemieślnika wiejskiego oraz pochodzące z różnych regionów Polski wozy gospodarskie i wyjazdowe oraz sanie.

Wśród zbiorów etnograficznych ważne miejsce zajmuje kolekcja drewnianej rzeźby ludowej przedstawiającej sceny rodzajowe z życia codziennego mieszkańców wsi oraz bogata kolekcja ceramiki ludowej reprezentująca niemalże wszystkie ośrodki ceramiczne w Polsce.

W zbiorach artystyczno-historycznych na uwagę zasługują między innymi: sztandary różnych organizacji i stowarzyszeń rolniczych, insygnia władzy (wójtów, sołtysów i ławników), znaki rozliczeniowe za pracę w rolnictwie oraz medale związane tematycznie z rolnictwem i wsią. W zbiorach malarstwa znajdują się prace takich autorów jak : Aleksandra Orłowskiego, Wojciecha Gersona, Leona Wyczółkowskiego, Józefa Chełmońskiego, Jana Stanisławskiego, Juliana Fałata, Zofii Stryjeńskiej, Włodzimierza Wodzinowskiego i Zbigniewa Pronaszko.

Muzeum posiada bogate zbiory biblioteczne liczące ogółem blisko 34 tysiące woluminów. Jest to około 20 tysięcy tytułów (w tym 800 tytułów czasopism polskich i 200 obcych). Są to publikacje z zakresu: uprawy roli i roślin, chowu i hodowli zwierząt, mechanizacji rolnictwa, technologii rolno-spożywczej, historii gospodarczej i społecznej wsi, etnografii i sztuki ludowej. Najcenniejszym jest zbiór starodruków, liczący 57 woluminów pochodzących z okresu XVI – XVIII wieku.

Zbiory archiwalne liczą ponad 5 tysięcy jednostek archiwalnych, wśród których na uwagę zasługują oryginalne akta rękopiśmienne oraz dokumenty i druki powielone powstałe w okresie od XVII do XX wieku. Są to między innymi: akta kupna i sprzedaży gruntów, akta notarialne i sądowe, mapy wsi, plany dóbr ziemskich, dyplomy, świadectwa, druki ulotne, itp.

Muzeum posiada interesujące zbiory ikonograficzne. Stanowią je fotografie pozytywowe oraz negatywy, przeźrocza, filmy i pocztówki. Zbiór fotografii obejmuje ponad 10 tysięcy jednostek inwentarzowych oraz blisko 400 albumów fotograficznych.

Na szczególną uwagę zasługuje zbiór ponad 1100 filmów. Są to krótko i średniometrażowe celuloidowe taśmy filmowe o charakterze popularnonaukowym. W zdecydowanej większości czarno-białe, powstałe w latach 1950 – 1986. Prezentują one przede wszystkim problematykę związaną z produkcją zwierzęcą i roślinną.

Ekspozycje

Ekspozycje Muzeum zlokalizowane są na terenie 10 hektarów obejmujących fragment dawnego parku dworskiego i gospodarstwa folwarcznego w Szreniawie z zabytkowymi budynkami gospodarczymi pochodzącymi z połowy XIX wieku. Ogólna powierzchnia ekspozycyjna w Szreniawie wynosi ponad 5 tysięcy metrów kwadratowych. Ekspozycje znajdują się w kilkunastu pawilonach wystawienniczych i rządcówki oraz na wolnym powietrzu. Ekspozycje plenerowe stanowią między innymi – skansen pszczelarski, maszyny i urządzenia związane z przemysłem cukrowniczym, kieraty oraz zestaw urządzeń związanych z zaopatrzeniem wsi i rolnictwa w wodę. Jest to sprzęt wiertniczy znanej od 1893 roku firmy studniarskiej Jana Kopczyńskiego z Poznania.

Fragment ekspozycji na wolnym powietrzu - kieraty i silos	Fragment ekspozycji - urządzenia napędowe z II połowy XIX wieku
	Fragment ekspozycji dotyczącej historii transportu

Na terenie folwarku usytuowana jest ekspozycja prezentująca żywe zwierzęta ras zachowawczych (koniki polskie, owce wrzosówki, kozy alpejskie, woły rasy simentalskiej, kury starych ras i odmian oraz króliki).

Czubatka polska	Olbrzym belgijski biały
Owce wrzosówki	Woły rasy simentalskiej

Na terenie parku przydworskiego znajduje się ogródek zielarski o powierzchni 200m².

Obok powszechnie znanych gatunków roślin zielarskich, jak: mięta, melisa, tymianek, szałwia, macierzanka, występują również gatunki mniej popularne: wężymord, mydlnica, prawoślaz, czy lubczyk podawany dawniej przez młode dziewczyny ukochanemu by wzbudzić jego miłość. Z ruty pleciono wianki dla panien, które stawały na ślubnym kobiercu. Widoczna z daleka błękitna lawenda jest do dziś używanym środkiem do odstraszania moli.

Ogródek zielarski	Prawoślaz lekarski
Dziewanna	Dziurawiec
Melisa lekarska

Pod zarządem Muzeum znajduje się położona na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego wieża widokowa o wysokości 22 m – mauzoleum Bierbaumów, pierwszych właścicieli majątku w Szreniawie. W 1993 roku budowla została wpisana do rejestru zabytków. Na terenie obiektu znajduje się ekspozycja ukazująca historię terenów Parku oraz najbliższych okolic od czasów późnego paleolitu, aż po czasy współczesne. Na szczycie wieży czynny jest taras widokowy.